اعاده دادرسی کیفری، یک از راههای فوق العاده برای اعتراض به حکم صادره از دادگاه می باشد که این موضوع توسط دیوان عالی کشور رسیدگی می شود و در صورت قبول دیوان، پرونده به یک دادگاه هم عرض برای بررسی مجدد و صدور رای جدید ارجاع داده می شود.
مهلت اعاده دادرسی کیفری
در قانون برای اعاده دادرسی کیفری مهلتی تعیین نشده است و طبق ماده 475 قانون آیین دادرسی کیفری، محکوم علیه یا وکیل دیوان عالی کشور او، همسر و ورثه قانونی او اجازه دادن درخواست اعاده دادرسی دارند.
همچنین طبق همین ماده قانون دادستان کل کشور و دادستان مجری حکم نیز اجازه درخواست اعاده دادرسی را دارند.
شرایط اعاده دادرسی کیفری
طبق ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری، اگر رأی دادگاه قطعی شده باشد و حتی اگر مجازات در حال اجرا باشد (مثلا شخص هم اکنون در زندان باشد)، در ۷ حالت خاص دیوان عالی کشور اجازه می دهد پرونده دوباره بررسی شود.
مقتول زنده پیدا شود
شخصی به اتهام قتل فردی در زندان است یا حتی حکم قصاص او صادر شده، اما ناگهان مشخص می شود فردی که فکر می کردند کشته شده، نمرده و زنده است. در این حالت پرونده نقض می شود.
محکوم شدن چند نفر برای جرمی که کار یک نفر است
مثلا در یک دعوا، یک نفر با چاقو ضربه ای زده است (جرم فقط یک فاعل دارد)، اما دادگاه به اشتباه ۳ نفر مختلف را به عنوان ضارب اصلی همان یک ضربه محکوم کرده است. چون یک ضربه نمی تواند کار سه نفر به صورت همزمان باشد، درخواست اعاده دادرسی پذیرفته می شود.
دو حکم متضاد برای دو شخص مختلف
شما به اتهام سرقت یک خودروی مشخص محکوم و زندانی شده اید. اما مدتی بعد متوجه می شوید در یک شعبه دیگر دادگاه، شخص دیگری به جرم سرقت همان خودرو محکوم شده است. از آنجا که این تضاد نشان می دهد یکی از شما دو نفر بی گناه است، پرونده باید دوباره بررسی شود.
دو حکم متفاوت برای یک نفر در یک جرم
اگر شخصی به خاطر ارتکاب یک جرم مشخص، دو بار محاکمه شده باشد و دو قاضی احکام متفاوتی (مثلا یکی حکم برائت و دیگری حکم زندان) برای همان یک کار به شما داده باشند.
اثبات دروغ بودن شهادت یا جعلی بودن مدارک
اگر دادگاه بر اساس شهادت دو نفر یا یک مدرک شخصی را محکوم کرده باشد، اما او بعدا در یک دادگاه دیگر ثابت کنید که آن شاهدها دروغگو بوده اند یا آن مدرک جعلی بوده است، رأی قبلی باطل می شود.
پیدا شدن مدرک جدید
یکی از بیشتر اعاده های دادرسی مروبط به این موضوع می باشد که در صورت پیدا شدن مدرک جدید شخص می تواند اعاده دادرسی بدهد.
اشتباه فاحش قاضی در تعیین مجازات
قاضی شخصی را به خاطر کاری محکوم کرده که در قانون جرم نیست. یا اینکه جرم شخص طبق قانون حداکثر ۲ سال حبس است، اما قاضی به اشتباه برای او ۵ سال حبس بریده است که این مورد نیز قابل اعاده دادرسی می باشد.
مرجع رسیدگی به درخواست اعاده دادرسی کیفری
براساس ماده 476 قانون آیین دادرسی کیفری، درخواست اعاده دادرسی کیفری یا اعاده دادرسی حقوقی، به دیوان عالی کشور فرتاده می شود. دیوان عالی براساس ماده 474 که در بالا توضیح دادیم، انطباق موضوعی را اجنام می دهد و در صورتی که اعاده دادرسی مورد قبول قرار بگیرد، پرونده به دادگاه هم عرض ارجاع داده می شود تا دوباره بررسی و رای جدید صادر شود.
دستور العمل نحوه ثبت درخواست اعاده دادرسی کیفری به صورت الکترونیک
دستورالعمل شماره ۹۰۰۰/۲۴۳۳۹/۵۵۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۲۹ سرپرست اداره کل خدمات الکترونیک قضایی، چند نکته راجب نحوه ثبت دادخواست وجود دارد که این دستور المعل بدین صورت است :
1- اصول نگارش متن دادخواست
متن باید تایپ شده و در فرم سامانه نوشته شود (نباید فقط عکس لایحه را پیوست کنید).
مخاطب نامه باید ریاست محترم دیوان عالی کشور باشد.
ذکر سه مورد در متن الزامی است: عبارت «درخواست اعاده دادرسی کیفری»، شماره دقیق دادنامه قطعی، و ذکر دقیق اینکه به کدام بند از ماده ۴۷۴ (الف تا چ) استناد می کنید.
2- قواعد آپلود مدارک
- تمام عکس ها و اسناد باید واضح، با فرمت JPG و حجم بین ۲۵۰ تا ۵۱۲ کیلوبایت باشند.
- اگر پرونده شما قبلا سابقه مشابهی داشته، حتما کپی برابر اصل آن سوابق را ضمیمه کنید.
3- قوانین وکلای دادگستری
- در قرارداد وکالت (چه الکترونیک و چه کاغذی) باید قید شده باشد که وکیل اختیار اعاده دادرسی کیفری را دارد.
- ارائه کد رهگیری وکالت نامه، درج رقم دقیق حق الوکاله و ابطال کامل ۵ درصد تمبر مالیاتی الزامی است.
5- کدام احکام پذیرفته می شوند؟
این روند فقط برای ماده ۴۷۴ (امور کیفری) است. ثبت درخواست های حقوقی (مدنی) یا ماده ۴۷۷ از این طریق ممنوع است.
حکم باید قطعی شده باشد. اگر حکم در دادگاه اولیه به دلیل عدم اعتراض شما قطعی شده است، باید گواهی قطعیت حکم را از دادگاه بگیرید و ضمیمه کنید.
6- محدودیت صلاحیت دفاتر خدمات قضایی
دفاتر خدمات قضاییِ سراسر کشور فقط مجاز به ثبت اعاده دادرسی برای این ۶ مجازات هستند: اعدام، قصاص، حدود، زندان، شلاق و تخریب بنا.
اگر مجازات شما جزو این موارد نیس، باید شخصاً به دفتر ویژه دیوان در تهران (خیابان انقلاب، چهارراه کالج، کوچه سعید) مراجعه کنید.
توجه داشته باشید که اعاده دادرسی با فرجام خواهی کاملا متفاوت می باشد که در خود مقاله فرجام خواهی به این موضوع پرداخته ایم.
