بلاک چین یا بلاکچین به انگلیسی Blockchain، محصولی نیست که شما به یک باره روشن کرده و استفاده کنید. شما باید یک توسعه دهنده نرم افزا باشید تا بتوانید از آن استفاده کنید.
بلاکچین چیست؟
بلاکچین از دو کلمه بلوک و زنجیره ایجاد شده است. این فناوری در حقیقت زنجیره ای از بلوک هاست. به طوری کلی بلاک چین یک نوع سیستم ثبت اطلاعات و گزارش است.
تفاوت آن با دستگاه های دیگر این است که اطلاعات ذخیره شه روی این نوع سیستم، میان همه اعضای شبکه به اشتراک گذاشته می شوند و با استفاده از رمزنگاری امکان حذف و دستورای اطلاعات ثبت شده تفریبا غیر ممکن است.
مارس اندرسون، موسس شرکت خدمات رایانه ای نت اسکیپ دریاره بلاک چین می گوید : بلاک چین روشی برای کاربران اینترنتی است تا قطعه ای از دارایی های دیجیتالی یکتای خود را به دیگر کاربران انتقال بدهند که با توجه به امنیتی که دارد مورد کلاهبرداری اینترنتی یا کلاهبرداری ارز دیجیتال قرار نمی گیرند.
بلاک چین چگونه کار می کند؟
حتما همه شما برنامه ای مانند اکسل یا پایگاه های داده آشنا هستید. بلاک چین از یک نظر شبیه آن هاست، چون نوعی پایگاه داده است که اطلاعات در آن وارد و ذخیره می شود. تفاوت اصلی بین یک پایگاه داده سنتی یا صفحه گسترده با بلاک چین، نحوه ساختاردهی داده ها و شیوه دسترسی به آن هاست.
بلاک چین از برنامه هایی تشکیل شده که به آن ها اسکریپت گفته می شود. این برنامه ها همان کارهایی را انجام می دهند که معمولاً در یک پایگاه داده انجام می شود؛ یعنی ثبت اطلاعات، دسترسی به داده ها و ذخیره سازی آن ها. بلاک چین توزیع شده است؛ یعنی چندین نسخه از داده ها روی دستگاه های مختلف ذخیره می شود و برای معتبر بودن، همه این نسخه ها باید با هم یکسان باشند.
در بلاک چین بیت کوین، اطلاعات تراکنش ها در فایل هایی با حجم حدود ۴ مگابایت ذخیره می شوند که به آن ها بلاک گفته می شود (البته اندازه بلاک در بلاک چین های مختلف متفاوت است). وقتی یک بلاک پر می شود، داده های آن از طریق یک تابع هش رمزنگاری شده پردازش می شوند که خروجی آن یک عدد شانزده هشتی به نام هش سربرگ بلاک است.
سپس این هش در سربرگ بلاک بعدی قرار می گیرد و همراه با سایر اطلاعات آن بلاک رمزنگاری می شود. به این ترتیب، زنجیره ای از بلاک ها ایجاد می شود که به همین دلیل نام آن بلاک چین گذاشته شده است.
فرایند انجام تراکنش ها
تراکنش ها بسته به نوع بلاک چین، از یک فرایند مشخص پیروی می کنند. برای مثال، در بلاک چین بیت کوین، زمانی که شما با استفاده از کیف پول رمزارزی خود (نرم افزاری که رابط کاربری بلاک چین را فراهم می کند) یک تراکنش ایجاد می کنید، یک زنجیره از رویدادها آغاز می شود.
در شبکه بیت کوین، تراکنش شما به یک فضای موقت به نام مِموری پولMemory Pool ارسال می شود؛ جایی که تا زمان انتخاب توسط یک ماینر ذخیره و صف بندی می شود. پس از آنکه تراکنش وارد یک بلاک شد و بلاک از تراکنش ها پر گردید، بلاک بسته می شود و فرایند استخراج آغاز می شود.
هر نود (گره) در شبکه می تواند بلاک پیشنهادی خودش را بسازد، چون هر نود تراکنش های متفاوتی را انتخاب می کند. هر کدام روی بلاک خودش کار می کند و با استفاده از عددی به نام نانس تلاش می کند به هش معتبری برسد که با سطح سختی شبکه مطابقت داشته باشد.
نانس عددی قابل تغییر در سربرگ بلاک است که با هر تلاش استخراج افزایش پیدا می کند. اگر هش تولیدشده کمتر یا برابر مقدار هدف نباشد، یک واحد به نانس اضافه می شود، هش جدیدی تولید می شود و این روند ادامه پیدا می کند. نانس تقریباً هر ۴٫۵ میلیارد تلاش یک بار ریست می شود (که کمتر از یک ثانیه طول می کشد) و از مقدار دیگری به نام اکسترا نانس به عنوان شمارنده کمکی استفاده می شود. این فرایند ادامه دارد تا یک ماینر هش معتبر تولید کند، رقابت را ببرد و پاداش دریافت کند.
همه بلاک چین ها از این روش استفاده نمی کنند. برای مثال، در شبکه اتریوم، یک اعتبارسنج به صورت تصادفی از میان کاربرانی که اتر خود را استیک کرده اند انتخاب می شود تا بلاک ها را تأیید کند. این روش سریع تر و کم مصرف تر از استخراج بیت کوین است.
تمرکز زدایی در بلاک چین
بلاک چین این امکان را فراهم می کند که داده های یک پایگاه داده میان چندین نود شبکه، یعنی رایانه ها یا دستگاه هایی که نرم افزار بلاک چین را اجرا می کنند، در مکان های مختلف توزیع شود. این کار باعث افزونگی اطلاعات و حفظ صحت داده ها می شود.
برای مثال، اگر کسی تلاش کند اطلاعات یک رکورد را در یکی از نودها تغییر دهد، سایر نودها با مقایسه هش بلاک ها مانع این کار می شوند. به این ترتیب، هیچ نود واحدی نمی تواند اطلاعات موجود در زنجیره را تغییر دهد.
به دلیل همین توزیع داده ها و اثبات رمزنگاری شده انجام کار، اطلاعات بلاک چین، مانند تاریخچه تراکنش ها، عملاً غیرقابل برگشت هستند. البته بلاک چین های خصوصی می توانند انواع دیگری از اطلاعات مانند قراردادهای حقوقی، مدارک هویتی دولتی یا موجودی انبار شرکت ها را نیز نگهداری کنند، هرچند معمولاً این اطلاعات به صورت مستقیم ذخیره نمی شوند، بلکه هش شده و به صورت توکن روی بلاک چین نمایش داده می شوند که برای تنظیم قرارداد برای چنین موضوعی می توایند از وکیل ارز دیجیتال در تهران یا شهر محل خود کمک بگیرید.
شفافیت در بلاک چین
بلاک چین بیت کوین غیرمتمرکز است و همه تراکنش ها به صورت شفاف قابل مشاهده اند. هر کسی می تواند با دانلود داده ها یا استفاده از مرورگرهای بلاک چین، تراکنش ها را به صورت زنده بررسی کند. هر نود، نسخه ای به روز از کل زنجیره را در اختیار دارد.
به همین دلیل، اگر کسی بخواهد مسیر حرکت یک بیت کوین را دنبال کند، این کار امکان پذیر است. برای مثال، در مواردی که صرافی های رمزارزی هک شده اند، رمزارزهای سرقت شده با وجود ناشناس بودن، قابل ردیابی بوده اند؛ زیرا آدرس کیف پول ها روی بلاک چین ثبت می شود.
البته اطلاعات ذخیره شده در بلاک چین رمزنگاری شده اند. این یعنی فقط فردی که مالک آدرس است می تواند هویت خود را افشا کند. در نتیجه، کاربران بلاک چین می توانند ناشناس باقی بمانند و در عین حال شفافیت حفظ شود.
آیا بلاک چین امن است؟
امنیت و اعتماد در بلاک چین به روش های مختلفی تأمین می شود. بلاک های جدید همیشه به صورت خطی و زمانی به انتهای زنجیره اضافه می شوند. پس از اضافه شدن یک بلاک، تغییر بلاک های قبلی امکان پذیر نیست.
هر تغییری در داده ها باعث تغییر هش بلاک می شود. چون هر بلاک شامل هش بلاک قبلی است، تغییر یک بلاک باعث ناهماهنگی کل زنجیره می شود و شبکه معمولاً چنین تغییری را رد می کند. البته در بلاک چین های کوچک تر، این نوع حمله ممکن است.
هیچ بلاک چینی صددرصد نفوذناپذیر نیست. بلاک چین ها دفترکل های توزیع شده ای هستند که امنیت آن ها به کد وابسته است. اگر در کدنویسی آسیب پذیری وجود داشته باشد، امکان سوءاستفاده وجود دارد.
برای حمله به یک بلاک چین، مهاجم باید حداقل ۵۱ درصد توان شبکه را در اختیار بگیرد. در بلاک چین های بزرگ مانند بیت کوین، این کار تقریباً غیرممکن است. سرعت هش گذاری شبکه بیت کوین در دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۹۳۱ اگزاهش در ثانیه بوده است.
در اتریوم نیز حمله بعید است، چون مهاجم باید بیش از نیمی از اترهای استیک شده را کنترل کند. تا دسامبر ۲۰۲۵ بیش از ۳۴ میلیون اتر توسط بیش از یک میلیون اعتبارسنج استیک شده بود.
تفاوت بیت کوین و بلاک چین
فناوری بلاک چین نخستین بار در سال ۱۹۹۱ توسط استوارت هابر و دبلیو. اسکات استورنتا مطرح شد؛ با هدف جلوگیری از دستکاری زمان بندی اسناد. اما اولین کاربرد واقعی آن با راه اندازی بیت کوین در ژانویه ۲۰۰۹ اتفاق افتاد.
بیت کوین
بیت کوین یک سیستم پرداخت الکترونیکی همتابه همتاست که از بلاک چین برای ثبت شفاف تراکنش ها استفاده می کند.
سخن پایانی
بلاک چین با وجود پیچیدگی، ظرفیت بسیار بالایی برای ثبت غیرمتمرکز اطلاعات دارد. این فناوری می تواند دقت، امنیت، شفافیت و کارایی سیستم های تجاری و دولتی را افزایش دهد و هزینه ها و واسطه ها را کاهش دهد.
در دهه سوم عمر بلاک چین، دیگر این سؤال مطرح نیست که آیا شرکت ها و دولت ها به سراغ این فناوری می روند یا نه؛ بلکه سؤال اصلی این است که چه زمانی این اتفاق رخ می دهد. امروز شاهد گسترش NFTها و توکنیزه کردن دارایی ها هستیم و فردا ممکن است ترکیب بلاک چین، توکن ها و هوش مصنوعی، راه حل های جدیدی برای کسب و کار و مصرف کنندگان ایجاد کند.
اگر شما قصد دارید با یکی موسسه کار کنید، یا میخواهید به شخصی پول بدهید که با پول شما کار کند، حتما قبل از اینکار با داشتن یک مشاوره حقوقی ارز دیجیتال، می توانید جلوی بسیاری از کلاهبرداری ها را بگیرید.
