زمانی که شما شکایتی مطرح می کنید و مدارک کافی در این زمینه ندارید، می توانید از بازرسی وزارت کار برای اثبات کمک بگیرید.
بازرسی وزارت کار به منظور رسیدگی صحیح قانون کار راه اندازی شده است که به مسائل امینی، بیمه و قراردادها رسیدگی می کند و جهت پیگیری تخلفات کارفرمایان به محل کارها فرستاده می شوند.
بازرسی وزارت کار چیست؟
بازرسی وزارت کار که مستقر در ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی می باشند، بازوی نظارتی اداره کار است؛ یعنی همان نهادی که ماموریت دارد اجرای قانون در محیط های کار را بررسی و زیر نظر بگیرد و مطئمن شود، حقوق کارگر و ایمنی و بهداشت شغلی به درستی اجرا می شود.
در عمل، وقتی اختلافی بین کارگر و کارفرما به وجود می آید و منجر به شکایت از کارفرما می شود، به خصوص در پرونده هایی که کارگر مدرک کافی مثل قرارداد مکتوب، فیش حقوقی، لیست بیمه یا پیام های رسمی ندارد،گزارش بازرسی اثبات رابطه کارگری و کارفرمایی را می تواند انجام دهد.
بازرس کار، صرفا دنبال جریمه کردن شرکت ها یا کارگاه ها نیست؛ هدف اصلی اش این است که حقوق قانونی کارگران تضییع نشود و محیط کار از نظر ایمنی و بهداشت حداقل های لازم را داشته باشد. به همین دلیل، بازرسی ها معمولا روی چند محور کلیدی متمرکز می شوند:
شرایط کار و ایمنی و بهداشت شغلی
بازرس بررسی می کند که کارگاه از نظر خطرات شغلی در چه وضعی است؛ مثل استفاده از وسایل حفاظت فردی، آموزش های ایمنی، ایمنی ماشین آلات، سیم کشی و برق، تهویه و نظافت صنعتی، راه های خروج اضطراری، خاموش کننده ها و… .
اگر خطر جدی برای سلامت کارگران وجود داشته باشد، بازرس می تواند موضوع را گزارش کند تا اقدامات فوری برای اصطلاح محیط کار صورت پذیرد.
قرارداد کار و شفافیت رابطه کاری
یکی از نقاطی که در اختلافات زیاد دیده می شود، نبودِ قرارداد روشن یا قراردادهای ناقص است. بازرس بررسی می کند رابطه کارگری و کارفرمایی چگونه شکل گرفته، نوع کار چیست، کارگر تحت دستور و نظارت چه کسی کار می کند، پرداخت ها چطور انجام می شود و آیا مفاد قرارداد با حداقل های قانونی همخوانی دارد یا نه.
بیمه و تعهدات تامین اجتماعی
بازرسی وزارت کار در عمل روی رعایت تکالیف کارفرما حساس است؛ از جمله اینکه کارگر بیمه شده یا خیر، سوابق بیمه ای چگونه رد می شود و آیا حق بیمه مطابق واقع پرداخت می گردد یا نه. در پرونده های رایج مجموعه دادیار ۲۴، (بیمه نکردن یا کمک کردن شمار روزهای بیمه شده شخص) یکی از مهم ترین مصادیق تخلف است که با گزارش بازرسی، قابل پیگیری می شود.
نظارت بازرس بر ساعات کار، اضافه کاری و مرخصی ها
بازرسی فقط به ایمنی محدود نیست؛ بخش مهمی از رسیدگی ها مربوط به زمان کار و حقوق وابسته به زمان کار است:
ساعات کار: بازرس بررسی می کند ساعات کار روزانه/هفتگی مطابق ضوابط است یا کارگر عملا بیشتر از حد معمول کار می کند، شیفت بندی ها چطور است و آیا استراحت بین کار و تعطیلات رعایت می شود یا نه.
اضافه کاری: اضافه کاری باید با ضوابط قانونی و پرداخت اضافه مزد همراه باشد. بازرس معمولا سراغ اسناد و قرائن می رود: برنامه شیفت، لیست حضور و غیاب، پیام های کاری، حق ماموریت، واریزی ها و… تا مشخص شود اضافه کاری انجام شده و آیا حق آن پرداخت شده است یا خیر.
مرخصی ها: مرخصی استحقاقی، استعلاجی، مرخصی های قانونی مانند مرخصی زایمان و نحوه ثبت و استفاده از آن ها هم قابل بررسی است؛ مخصوصاً در مواردی که کارفرما مرخصی را «نمی دهد» یا به جای مرخصی، غیبت رد می کند یا از حقوق کم می کند.
انواع بازرسی های وزارت کار
بازرسی های وزارت کار بر سه نوع است که ادواری، موردی ( در صورت شکایت شخص ) و ویژه می باشد که بسته به نوع موضوع ورود می کنند. بازرسی موردی زمانی مطرح می شود که شما قصد شکایت از کارفرما بدون قرارداد را داشته باشید و میخواهید از طریق بازرسی این مورد را اثبات کنید.
مراحل بازرسی وزارت کار از محل فعالیت
بازرسی وزارت کار دارای مراحل مشخصی است ، به غیر از بازرسی موردی که بعد از مشاهده ابلاغیه اداره کار صورت می گیرد.
- بازرس براساس ابلاغیه قبلی یا ناگهانی حضور پیدا می کند.
- شما می توانید از او کارت شناسایی بخواهید.
- به هیچ عنوان اجازه ندارید که مانع ورود او شوید.
- تمامی قراردادها و واریزی ها را چک می کند.
- مدارک بیمه را بررسی می کند.
- اگر کارگاه باشید، سوابق ایمنی و آموزشهای داده شده را چک می کند.
- به صورت کامل محیط کار را بررسی می کند.
- ماشین آلات را کنترل می کند.
- بهداشت محیط را بررسی می کند.
- به صورت جدا جدا با کرفرما و کارگر بررسی می کند.
- تمامی حرف ها را ثبت می کند.
- به صورت محرمانه گزارش را تهیه می کند.
- در این قسمت گزارش را تکمیل می کند.
- در صورت وجود تخلف نیز آن را ثبت می کند.
نحوه درخواست بازرسی از اداره کار
در شرایطی که کارگر قصد طرح شکایت دارد اما مدارک مکتوب و رسمی کافی ( مثل قرارداد، فیش حقوقی یا لیست بیمه ) در اختیار ندارد، قانون کار این امکان را برای کارگران فراهم کرده است که از بازرسی اداره کار به عنوان ابزار اثبات واقعیت اشتغال استفاده شود.
کارگران شاغل یا سابق، نماینده قانونی کارگر و در برخی موارد، حتی گزارش های مردمی یا اعلام تخلف بدون ذکر نام می توانند درخواست بازرسی بدهند.
ثبت شکایت در اداره کار
کارگر ابتدا شکایت خود را در اداره کار محل فعالیت کارگاه ثبت می کند. در این مرحله، حتی اگر مدرک کامل وجود نداشته باشد، شرح دقیق موضوع (نوع کار، محل کار، مدت اشتغال، ساعات کار و…) اهمیت زیادی دارد.
درخواست رسمی بازرسی
در متن شکایت یا به صورت جداگانه، کارگر می تواند تقاضا کند که بازرس کار برای بررسی میدانی به محل کار اعزام شود. این درخواست معمولا زمانی مؤثر است که:
- رابطه کاری انکار شده باشد
- قرارداد مکتوب وجود نداشته باشد
- بیمه رد نشده یا ناقص باشد
صدور دستور بازرسی از سوی اداره کار
در صورت تشخیص ضرورت، اداره کار دستور بازرسی صادر می کند. این بازرسی ممکن است به صورت سرزده انجام شود یا با ابلاغ رسمی به کارفرما، که اکثر مواقع به صورت سر زده ورود می کنند.
بازرسی در حوادث ناشی از کار؛ چه چیزهایی بررسی می شود؟
وقتی حادثه ناشی از کار رخ می دهد (مثل سقوط، برق گرفتگی، قطع عضو، سوختگی یا فوت)، بازرسی وزارت کار نقش بسیار حساسی پیدا می کند. در این موارد، بازرسی معمولاً از نوع بازرسی ویژه است و با دقت بالاتری انجام می شود.
آیا حادثه در حین انجام کار رخ داده است؟
بررسی می شود که حادثه در زمان انجام وظایف شغلی و در ارتباط مستقیم با کار اتفاق افتاده یا خیر.
- وجود یا عدم وجود وسایل حفاظت فردی
- ایمنی دستگاه ها و ماشین آلات
- آموزش های ایمنی ارائه شده به کارگر
- رعایت آیین نامه های حفاظت فنی و بهداشت کار
در صورتی که تخلف از سوی کارفرما باشد باید هزینه های بیشتری به کارگر مانند دیه و خسارت های وارده به او را پرداخت کند.
شما در صورتی که نیاز دارید که شکایت کنید و به مشاوره حقوقی نیاز دارید، می توانید با شماره های داخل سایت تماس بگیرید و با وکیل اداره کار در تهران مشاوره داشته باشید و یا در صورتی که مشکل بیمه ای دارید، وکیل بیمه تامین اجتماعی می تواند به شما کمک کند.
