ارش چیست و نحوه محاسبه دیه غیرمقدر

ارش نوعی دیه می باشد که در قانون میزان دقیق آن مشخص نشده است و براساس رای قاضی و نظر پزشکی قانونی مشخص می شود که به دیه غیرمقدر نیز معروف می باشد.

براساس ماده 499 قانون مجازات اسلامی :

ارش، دیه غیرمقدر است که میزان آن در شرع تعیین نشده است و دادگاه با لحاظ نوع و کیفیت جنایت و تاثیر آن بر سلامت مجنی علیه و میزان خسارت وارده با در نظر گرفتن دیه مقدر و با جلب نظر کارشناس میزان آن را تعیین می کند.

ارش و دیه چه تفاوتی دارند؟

در قانون ما دو نوع دیه داریم که اولی دیه مقدر می باشد که میزان آن مشخص است مانند دیه کامل انسان، یا دیه مو یا ناخن و……. .

اما ارش در قانون مشخص نشده است و میزانی است که قاضی پرونده در نظر می گیرد و معمولا ارش از دیه کمتر است. برای مثال شکسته شدن استخوان پا در قانون مشخص شده است ولی پاره شدن تاندون پا مبلغی مشخص نشده که به آن ارش گفته می شود.

توجه داشته باشید براساس ماده 548 قانون مجازات اسلامی، ارش نباید بیشتر از دیه مقدر همان عضو باشد. به عنوان مثال پاره شدن تاندون دست نباید دیه آن بیشتر از شکستگی دست باشد.

تفاوت دیگر بین ارش و دیه مقدر، برای خانم و آقا می باشد. دیه مرد در قانون بیشتر از خانم می باشد ولی در ارش فرقی نمی کند که در ماده 562 قانون مجازات اسلامی به این موضوع پرداخته است.

بیشتر بخوانید : وکیل دیه در تهران

هر ارش دیه چقدر است؟

همانطور که گفتیم ارش یک عدد ثابت نیست که برایتان بگوییم که چقدر است. باید گفت مبلغ نهایی بر مبنای فرآیند زیر و ترکیب سه عامل اساسی محاسبه می شود:

1- نظریه پزشکی قانونی

کارشناس پزشکی قانونی میزان دقیق آسیب، عمق جراحت، تأثیر آن بر سلامت فرد و افت کارایی عضو را بررسی کرده و یک درصد  مشخص اعلام می کند.

2- حکم قاضی

قاضی پرونده با بررسی نظریه پزشکی قانونی، آن درصد را در دادنامه قطعی تأیید و ثبت می کند.

3- نرخ دیه کامل در زمان اجرای حکم (یوم الاداء)

درصد تعیین شده، مستقیما در مبلغ دیه کامل انسان در همان سال ضرب می شود تا رقم ریالی خسارت به دست آید که هر ساله این عدد تغییر می کند.

بیاید با یک مثال عملی نحوه محاسبه ارش را برایتان توضیح دهیم :

فرض کنید در یک تصادف رانندگی غیرعمد، به طحال شخصی آسیب وارد شده است (عضوی که دیه مقدر ندارد) و پزشکی قانونی میزان آسیب را ۵ درصد تعیین کرده است. اگر دیه کامل انسان در ماه غیرحرام ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان باشد، محاسبه مبلغ ارش به این شکل خواهد بود:

۵ درصد × ۲,۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان = ۱۰۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان.

بنابراین، مقصر حادثه ملزم به پرداخت ۱۰۵ میلیون تومان به عنوان ارش می باشد.

نکته : طبق تجربه وکیل دیه مجموعه ما، خیلی افراد در دعاوی که شامل دیه مقدر می شود، علاوه بر آن بابت یک آن، تقاضای ارش بابت نقص یا طول درمان می کنند که براساس رأی وحدت رویه شماره ۶۱۹ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، تعیین ارش یا خسارت مازاد بر دیه برای صدماتی که خودشان در قانون دارای دیه مشخص هستند، کاملاً فاقد وجاهت قانونی است.

مهلت و نحوه پرداخت ارش در دادگاه چگونه است ؟

در قانون به صراحت بیان کرده که برای جنایت عمدی، یک سال، برای جرایم شبه عمد دو سال و غیرعمدی سه سال. اما در مورد ارش مدت زمان مشخصی تعیین نکرده است.

ما تمامی قوانین و نظریه مشورتی ها را بررسی کردیم و موردی در این مورد پیدا نکردیم که طبق تجربه وکلای ما، ارش مهلت پرداخت ندارد.

شخص بدهکار در زندان می ماند تا زمانی که یکی از این سه مورد محقق شود:

1. مبلغ بدهی را به طور کامل بپردازد.
2. رضایت شاکی را جلب کند که می تواند با او به یک توافق برسد.
3. دادخواست اعسار بدهد و دادگاه با بررسی شرایط، ناتوانی او در پرداخت یکجای مبلغ را بپذیرد و بدهی را قسط بندی کند.

ارش یک درصد دیه کامل چقدر است؟

مبلغ دقیق یک درصد ارش، یک درصد دیه کامل می باشد که معادل ۲۱ میلیون تومان است.

نکته حقوقی : براساس ماده 557 قانون مجازات اسلامی، دیه ارش یا دیه اعضاء و منافع ربطی به ماه حرام و غیر حرام ندارد و مبلغ دیه افزایش پیدا نمی کند.

بنابراین، یک درصد ارش برای آسیب های بدنی در تمامی ماه های سال ( چه حرام و چه غیرحرام ) همان ۲۱ میلیون تومان می باشد.