دسترسی غیرمجاز از جلمه جرایمی است که تقریبا اجماع جهانی وجود دارد که باید جرم انگاری انجام شود. اکثر قریب به اتفاق کشورهای دنیا دسترسی غیرمجاز را جرم انگاری کرده اند چرا که دسترسی غیرمجاز اولا ضد اخلاقی است و ثانیا بیشتر جرایم رایانه ای از راه دسترسی غیرمجاز می گذرند.
به همین دلیل دولت ها دسترسی غیرمجاز را جرم انگاری می کنند تا جلوی ارتکاب سایر جرایم گرفته شود.
به این دسته از جرایم، جرایم مانع گفته می شود. جرایم مانع آن دسته از جرایم هستند که صرف انجام آنها ضرری ندارد، لکن پیش زمینه ی شکل گیری سایر جرایم هستند.
عناصر جرم دسترسی غیرمجاز
- عنصر قانونی : ماده 729 قانون مجازات اسلامی
- عنصر مادی متشکل از رفتار که می شود دسترسی، شرایط که می شوذ غیرمجاز، موضوع جرم که می شود سامانه یا داده
- عنصر روانی که از روز اراده فرد این جرم رخ داده است و علم به این موضوع
بیشتر بخوانید : اگر شخصی از شما کلاهبرداری اینترنتی کرده است و قصد شکایت دارید، وکیل جرایم رایانه ای آماده ارائه مشاوره به شما عزیزان می باشد.
عنصر قانونی دسترسی غیرمجاز ( مجازات )
براساس ماده 729 قانون مجازات اسلامی ، هر شخص یا ارگانی به صورت غیرقانونی به داده های مخابراتی یا امنیتی دسترسی پیدا کند، مجازات او 91 روز تا 1 سال حبس به همراه جرای نقدی می باشد که قاضی پرونده ممکن است یکی یا هر دو را به عنوان مجازات در نظر بگیرد.
عنصر مادی جرم دسترسی غیرمجاز
منظور از دسترسی ورود تمام یا بخشی از سیستم جرایم رایانه ای شامل سخت افزار یا اجزای آن، داده های ذخیره شده در کامپیوتر، شاخه ها، داده ترافیک و داده ی ناظر به محتوا است.
صرف ارسال ایمیل و پیامک به سیستم کسی، دسترسی غیرمجاز تلقی نمی شود.
اگر کسی فیزیک سامانه رایانه ای را در اختیار بگیرد، هر چند که داده ها نیز در آن سامانه قرار گرفته باشند، دسترسی غیر مجاز تلقی نمی شود.
پس با این اوصاف مصادیقی مثل لپ تاپ، موبایل، ریموت هوشمند اتومبیل و درب پارکینگ، لوازم خانگی هوشمند مثل لباسشویی و ظرف شویی هوشمند و حتی درب های هوشمند و…… را می توانیم سامانه در نظر بگیریم.
بیشتر بخوانید : وکیل جرایم رایانه ای در تهران
مواردی مثل فلش و هارد گرچه سامانه رایانه ای محسوب نمی شوند، اما اگر به سامانه رایانه ای متصل شوند پردازش خودکار انجام می دهند و بنابراین جزوی از سامانه رایانه ای محسوب شده و می توانند موضوع جرم واقع شوند.
داده پیام در بند الف ماده ۲ قانون تجارت الکترونیک تعریف شده است: هر نمادی از واقعه اطلاعات یا مفهوم است که با وسایل الکترونیکی، نوری و یا فناوری های جدید اطلاعات ،تولید ارسال دریافت ذخیره یا پردازش می شود. به زبان ساده تر داده، یک سری از کدها هستند که قرار است پردازش شده و به اطلاعات تبدیل شوند.
نکته داده ها پس از پردازش به اطلاعات تبدیل میشوند فلذا داده برای ما قابل درک نیست اما زمانی که به اطلاعات تبدیل میشود برای ما قابل درک می شود.
در یک تقسیم بندی داده ها دو دسته هستند.
داده های مستقر داده های ذخیره شده در یک سامانه رایانه ای هستند که موضوع جرم دسترسی غیر مجاز قرار می گیرند.
داده های در حال انتقال داده هایی هستند که در یک سامانه ی رایانه ای ذخیره یا وارد نشده بلکه در حال انتقال و ورود بوده که موضوع جرم شنود غیر مجاز هستند. مفاهیم دیگری نیز وجود دارند که لازم است آنها را توضیح دهیم.
داده محتوا داده ای است که دارای محتوا است.
داده ترافیک داده ای است که تمام اقدامات کاربر در فضای مجازی را نشان می دهد. اینکه کاربر چه زمانی وارد فضای مجازی شده چه زمانی خارج شده، چه داده هایی را دانلود یا آپلود کرده و …..
تعریف قانونی داده ترافیک در تبصره ۱ ماده ۶۶۷ قانون آیین دادرسی کیفری مورد اشاره قرار گرفته است اداره ترافیک هر گونه داده ای است که سامانه های رایانه ای در زنجیره ارتباطات رایانه ای و مخابراتی تولید میکنند تا امکان ردیابی آنها از مبدأ تا مقصد وجود داشته باشد. این داده ها شامل اطلاعاتی از قبیل مبدأ مسير، تاریخ، زمان مدت و حجم ارتباط و نوع خدمات مربوطه می شود».
نکته اگر کاربر از فیلترشکن استفاده کند دیگر داده ترافیک ایجاد نمی شود. نکته داده ترافیک توسط شخص کاربر قابل حذف شدن نیست چراکه در مرکزی که اینترنت را به کاربر ارائه می دهد، ذخیره می شود.
معنای غیر مجاز بودن
دسترسی در صورتی جرم است که غیر مجاز و غیرقانونی .باشد. دسترسی به دو دسته تقسیم می شود:
- مجاز و قانونی
- غیر مجاز و غیر قانونی
در قانون تعریفی در این مورد نداریم اما میتوانیم دسترسی مجاز را در سه حالت تصور کنیم :
- مالک دسترسی پیدا کند؛
- کسی که از مالک اجازه دارد دسترسی پیدا کند؛ مانند وکیل که می تواند به سامانه موکل دسترسی پیدا کند؛
- فرد قانونا مجاز باشد تا دسترسی پیدا کند؛ مانند مأمور بانک که به اقتضای شغلش میتواند وارد سامانه افراد شود.
در غیر از سه حالت فوق دسترسی غیر مجاز خواهد بود. از این تعریف مفاهیم مجاز و غیر مجاز در تمام جرایم رایانه ای استفاده می شود.
توضیح معنای وجود تدابیر امنیتی قانون ایران وجود تدابیر امنیتی را به عنوان یک شرط برای جرم انگاری دسترسی غیر مجاز در نظر داشته است؛ بنابراین ورود به سامانه یا داده ای که تدابیر امنیتی نداشته باشد، جرم نیست.
در نهایت در صورت دسترسی غیرمجاز به سیستم افراد، نهادهای دولتی و مخابراتی، جرم می باشد و دارای مجازات حبس و جزای نقدی است و در آخر پیشنهاد می کنیم مقاله جرم فیشینگ را نیز مطالعه کنید.
