جرم کلاهبرداری ارز دیجیتال

منظور از جرم کلاهبرداری ارز دیجیتال در قانون ما، این است که کلاهبرداری با ارزهای دیجیتال رخ دهد که طبق ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری به جرم کلاهبرداری پرداخته است که مجازات آن جزای نقدی، رد مال و حبس می باشد.

مجازات جرم کلاهبرداری ارز دیجیتال

مجازات جرم کلاهبرداری ارز دیجیتال با توجه به نحوه ارتکاب آن و بستر وقوع جرم، متفاوت است. برای درک بهتر روند قانونی این موضوع، ابتدا باید تفاوت کلاهبرداری سنتی و کلاهبرداری اینترنتی را مشخص کنیم.

در کلاهبرداری سنتی، مجرم با استفاده از وسایل متقلبانه و فریب حضوری یا فیزیکی، اعتماد شخص را جلب کرده و مال او را می برد. اما در حوزه ارزهای دیجیتال، به دلیل ماهیت مجازی و مبتنی بر بلاک چین بودن این فضا، ما با «کلاهبرداری اینترنتی» مواجه هستیم. در این حالت، مجرم با دستکاری داده ها، ایجاد صفحات جعلی، تغییر در کدهای رایانه ای یا مختل کردن سامانه ها، دارایی قربانی را به سرقت می برد.

به دلیل همین تفاوت در بستر وقوع جرم، مجازات کلاهبرداری ارز دیجیتال عمدتا بر اساس ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیک و مواد ۱۲ و ۱۳ قانون جرایم رایانه ای تعیین می شود:

ماده ۱۳ قانون جرایم رایانه ای: این ماده به طور مستقیم به جرم کلاهبرداری مرتبط با رایانه اشاره دارد. بر این اساس، هر شخصی که به طور غیرمجاز از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی با وارد کردن، تغییر، محو، ایجاد یا متوقف کردن داده ها، وجه، مال یا منفعتی (مانند ارزهای دیجیتال) برای خود یا دیگری تحصیل کند، کلاهبردار اینترنتی محسوب می شود. مجازات این جرم علاوه بر رد مال به صاحب آن، شامل حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی (و یا هر دو مجازات) خواهد بود.

بیشتر بخوانید : سوالات حقوقی ارز دیجیتال

ماده ۱۲ قانون جرایم رایانه ای: این ماده به بحث سرقت داده های متعلق به دیگری (مانند کلید خصوصی یا رمز کیف پول ارز دیجیتال) می پردازد که در صورت سرقت این داده های ارزشمند، مجرم به حبس یا جزای نقدی محکوم می گردد.

ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیک: این ماده نیز برای کسانی که در بستر مبادلات الکترونیکی با فریب و سوءاستفاده از داده ها، منفعت مالی کسب می کنند، مجازات یک تا سه سال حبس، رد مال و جزای نقدی معادل مال مأخوذه را در نظر گرفته است.

براساس صحبت وکیل جرایم رایانه ای مجموعه دادیار 24، در دادگاه های جرایم سایبری و مالی، تفاوت میان کلاهبرداری ساده و کلاهبرداری مشدد است که تاثیر مستقیمی بر شدت مجازات دارد:

کلاهبرداری ساده (غیر مشدد):

این نوع کلاهبرداری زمانی رخ می دهد که مجرم در یک ارتباط محدود و فردی (مثلاً در یک چت خصوصی یا معامله شخص به شخص) فرد دیگری را فریب داده و ارز دیجیتال او را سرقت کند. در این حالت مجازات همان حبس های معمول (یک تا هفت سال در قانون تشدید مجازات یا یک تا پنج سال در جرایم رایانه ای) است.

کلاهبرداری مشدد:

کلاهبرداری مشدد در حوزه ارزهای دیجیتال زمانی اتفاق می افتد که مجرم از وسایل ارتباط جمعی و تبلیغات گسترده عمومی برای فریب توده مردم استفاده کند؛ مانند راه اندازی یک وب سایت صرافی تقلبی، تبلیغات وسیع در شبکه های اجتماعی برای ایردراپ های جعلی یا پروژه های پانزی و عرضه اولیه سکه.

همچنین اگر کلاهبردار خود را به عنوان مامور دولت، نهادهای رسمی یا کارمند موسسات دولتی جا بزند، جرم او مشدد محسوب می شود.

مجازات کلاهبرداری مشدد به مراتب سنگین تر است و قانون گذار برای آن حبس از دو تا ده سال، پرداخت جزای نقدی معادل بالاترین مبلغ مال برده شده، و در صورت کارمند بودن مجرم، انفصال دائم از خدمات دولتی را تعیین کرده است. قاضی در کلاهبرداری های مشدد اجازه تخفیف مجازات به کمتر از حداقل تعیین شده در قانون را ندارد.

کلاهبرداری ارز دیجیتال چیست؟

ارز دیجیتال دارای ریسک بالای کلاهبرداری هست. کلاهبرداری در حوزه رمزارز ها با استفاده از شیوه های مختلفی امکان پذیر است. برخی از این روش های کلاهبرداری ارز دیجیتال عبارتند از  :

• افزایش قیمت و اغوا کردن سرمایه گذاران
• خرید و فروش کالا : کلاهبرداری خرید با رمزارزها به این صورت که فروشنده پس از دریافت ارز از فرستادن کالا و یا ارائه خدمات خودداری می کند.
• عرضه اولیه سکه (آی.سی.ا) : نمونه دیگر این جرم در عرضه های اولیه سکه است که اشخاص با ادعای خلق رمزارز جدید اقدام به جمع آوری پول و سپس متواری می شوند.

به کمک فناوری بلاک چین عرضه های اولیه سکه به ابزاری جایگزین برای تأمین مالی پروژه های تجاری با استفاده از بازار مالی دیجیتال جدید بدل شده اند؛ برخلاف عرضه های اولیه عمومی که تحت نظارت های قانونی صورت می پذیرند آی.سی.اها به عدم وجود موانع جغرافیایی و اعتبارسنجی نیاز دارند. به همین دلیل شاید خیلی جای تعجب وجود نداشته باشد که عرضههای اولیه سکه رشد وب سایت سرسام آوری را تجربه کنند.

کلاهبرداری خروج

اگر یک آی.سی. از پرداخت دستمزد وفاداری که به آنها به سبب فعالیت های مانند تبلیغ پروژه در فرومها کانالهای تلگرامی پیام رسانها و وب سایت ها و بومی سازی اسناد وعده داده بود باز بماند اصطلاح کلاهبرداری به این نوع از کلاهبرداری اختصاص دادند از آن طرف اگر توسعه دهندگان یک عرضه اولیه سکه از جمع آوری وجوهات سرمایه گذاران بدون کوچک ترین اطلاع رسانی به طور ناگهانی ناپدید شوند به آن کلاهبرداری خروج گفته می شود.

ایردراپ

یک مدل دیگر از کلاهبرداری در عرضه های اولیه سکه، کلاهبرداری ایردراپ است که در آن اطلاعات خصوصی مهم کاربران دزدیده می شود. در این روش کلاهبرداران با ایجاد تله های انفجاری لینکهایی را در اختیار کاربران قرار می دهند که کاربران برای دریافت توکن رایگان باید از این طریق اقدام کنند و با کلیک کردن روی این پیوندها اطلاعات خصوصی کاربران و در نهایت ارزهای خود را از دست رفته می بینند.

کلاهبرداری بورسی

در کلاهبرداری بورسی برخی از توسعه دهندگان تمایل دارند تا برای فریب سرمایه گذاران عرضه اولیه سکه خود را در یک بورس تقلبی راه اندازی کنند. این نوع از کلاهبرداری را در دسته کلاهبرداری های بورسی نام گذاری میکنند.

سرقت ادبی وایت پیپر

کلاهبرداری سرقت ادبی نیز ممکن است با توسل به رمزارزها صورت گیرد کپی کردن وایت پیپر آی سی و راه اندازی مجدد آن با استفاده از نام های مشابه یا متفاوت یکی دیگر از روشهای فریبنده ای است که در میان کلاهبرداران استفاده شده است.

کلاهبرداری پامپ و دامپ

پمپ و رها کردن نوع دیگری از استراتژی هایی است که کلاهبرداران این حوزه  استفاده می کنند. نکته مهم در خصوص این نوع از کلاهبرداری ها قابل تشخیص نبودن آن در ابتدای عرضه اولیه سکه است.

بیشتر بخوانید : وکیل ارز دیجیتال در تهران

برخی از سرمایه گذاران معامله گران برای خرید توکن در فازهای اولیه عرضه که هنوز قیمت آن پایین است هجوم می آورند حتی بعضی از آنها از ترس از دست دادن سودهای بادآورده اقدام به خرید در قیمتهای نسبتاً بالا می کنند. این هجوم بیش از اندازه باعث بالا رفتن قیمت با شیب تندی می شود و بلافاصله بعد از اینکه کلاهبردارن کار فروش توکن خود را تمام کنند قیمت به طور ناگهانی و به طرز فوق العاده شدید کاهش پیدا می کند.

کلاهبرداری پانزی

در کلاهبرداری پانزی یا هرمی سرمایه گذاران قربانی در برخی از محصولات یا خدمات مرتبط با آی سی اُ سرمایه گذاری میکنند و به آنها وعده داده میشود که در مراحل بعدی سرمایهشان برگشت داده میشود که به آن کلاه برداری پانزی می گویند.

کلاهبرداری فیشینگ

امروزه درگاه های جعلی ( فیشینگ ) نیز برای کلاهبرداری مورد استفاده قرار می گیرند که در آن وب سایت هایی که از نظر نام و طراحی ظاهری شبیه پروژه های موجود است. سرمایه گذاران کم دقت و بعضا ساده لوحی که با وب سایت های اصلی آشنایی ندارند دهند تا سکه های خود را واگذار .نمایند این دسته از کلاه برداری را فریب می کلاهبرداری وب سایت نام گذاری کردند.