شکایت از کارفرما بابت بیمه یکی از اصلی ترین و می توان گفت مهمترین موضوعاتی است که در اداره کار مطرح می شود و بیشترین شکایت های ثبت شده مربوط به این حوزه است.
حق بیمه، یکی از اساسی ترین حقوق مالی هر کارگر است که نه تنها تضمین کننده خدمات درمانی در زمان حال، بلکه پشتوانه بازنشستگی و ازکارافتادگی در آینده محسوب می شود.
طبق ماده 148 قانون کار، کارفرمایان مکلف هستند بر اساس قانون تامین اجتماعی، نسبت به بیمه کردن کارگران خود اقدام کنند. با این وجود، فرار بیمه ای یکی از رایج ترین اختلافات در مراجع حل اختلاف کار است. در این نوشتار، به بررسی جامع فرایند شکایت از کارفرما بابت بیمه، مدارک لازم و نحوه اجرای احکام صادره می پردازیم.
مراحل شکایت از کارفرما بابت بیمه نکردن
شکایت بابت عدم پرداخت حق بیمه فرایندی است که بایستی با دقت صورت گیرد تا نتیجه مطلوبی بدست آید.
گام اول: ثبت نام در سامانه جامع روابط کار
تمامی مراحل شکایت در حال حاضر به صورت الکترونیکی صورت می گیرد. کارگر بایستی ابتدا با مراجعه به دفاتر پیشخوان دولت یا از طریق سایت، احراز هویت شده و سپس در سامانه جامع روابط کار ثبت نام کند.
گام دوم: تنظیم دادخواست
پس از ورود به سامانه، کارگر بایستی در بخش دعاوی کار، دادخواست خود را با عنوان “مطالبه حق بیمه معوقه” ثبت کند. در این مرحله، تعیین دقیق بازه زمانی که فرد بدون حق بیمه مشغول به کار بوده است، حیاتی است.
مدارک لازم جهت شکایت از کارفرما بابت بیمه
بی شک، مهم ترین بخش هر شکایت را ارائه ادله اثباتی به خود اختصاص می دهد. از آنجایی که در بسیاری موارد قرارداد کتبی موجود نیست، کارگر بایستی از مدارک جایگزین آن استفاده کند:
فیش های واریزی حقوق: پرینت حساب بانکی که نشان دهنده واریز منظم مبالغ از طرف کارفرما یا شرکت باشد.
قرارداد کار: حتی اگر مدت آن منقضی شده باشد.
کارت ورود و خروج: یا هر نوع مدرکی که منجر به تایید حضور کارگر در محل کار باشد.
گزارش بازرس تامین اجتماعی: که در صورت درخواست کارگر انجام شده باشد.
مهلت شکایت کارگر از کارفرما برای بیمه
یکی از ویژگی های استثنایی حق بیمه در حقوق ما، عدم شمول مرور زمان است. برخلاف برخی دعاوی که مهلت کوتاهی دارند، کارگر می تواند حتی 10 یا 20 سال پس از قطع همکاری، نسبت به احیای سوابق بیمه ای خود اقدام کند. حتی ورثه کارگر متوفی نیز می توانند بابت حق بیمه پرداخت نشده وی، علیه کارفرما طرح دعوا کنند.
جریمه بیمه نکردن کارگر
قانون گذار برای تنبیه کارفرمایانی که از بیمه کردن کارگران خود امتناع می کنند، جریمه های سنگینی در نظر گرفته است:
پرداخت اصل حق بیمه: کارفرما ملزم است سهم کارفرما و سهم کارگر را به نرخ روز به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کند.
جریمه نقدی: طبق ماده 183 قانون کار، کارفرما علاوه بر پرداخت حق بیمه، ملزم است جریمه نقدی معادل 2 تا 10 برابر حق بیمه مربوطه محکوم را بپردازد.
جریمه دیرکرد: سازمان تامین اجتماعی بابت هر ماه تاخیر، جریمه های درصدی مجزایی را هم برای کارفرما در نظر گرفته است.
پرداخت پول بیمه به کارگر در صورت محکومیت کارفرما
یک سوال رایج این است که “آیا می توان پول بیمه را به صورت قد از کارفرما دریافت کرد؟” پاسخ به این سوال بصورت قانونی “خیر” است. حق بیمه به سازمان تامین اجتماعی تعلق دارد تا در آینده به ازای آن خدمات ارائه کند.
بنابراین، حتی اگر کارگر و کارفرما توافق کرده باشند که مبلغ بیمه به صورت نقدی به کارگر پرداخت شود، این توافق از لحاظ قانونی باطل است. کارفرما ملزم است مبالغ را مستقیماً به حساب سازمان تامین اجتماعی واریز کند تا سوابق کارگر ایجاد شود.
درخواست بازرسی بیمه تامین اجتماعی
اگر کارگر در حین اشتغال متوجه شود که کارفرما، حق بیمه وی را رد نکرده است، می تواند بدون ثبت شکایت رسمی در اداره کار، به شعبه تامین اجتماعی مراجعه کرده و درخواست بازرسی تحقیقی دهد. بازرسان بصورت نامحسوس به محل کار مراجعه کرده و در صورت مشاهده کارگر در محل، نام وی را در لیست گزارش بازرسی ثبت می کنند که این گزارش قوی ترین دلیل برای احیای سابقه در آینده خواهد بود.
سایت شکایت از کارفرما بابت بیمه
در حال حاضر مرجع اصلی برای ثبت شکایات، “سامانه جامع روابط کار” است. تمامی ابلاغیه ها، زمان جلسات و آراء صادره از طریق این سامانه به اطلاع طرفین می رسد.
نحوه استعلام سوابق و اطمینان از واریزی حق بیمه
بسیاری از کارگران تنها زمانی متوجه عدم پرداخت بیمه می شوند که قصد استفاده از خدمات درمانی یا دریافت بیمه بیکاری را دارند. وکیل تامین اجتماعی همواره توصیه می کند که بیمه شدگان به صورت دوره ای سوابق خود را چک کنند.
استفاده از سامانه خدمات غیرحضوری
کاربران با مراجعه به سایت eservices.tamin.ir و ثبت نام در پنل کاربری، تمامی سوابق واریزی خود را می توانند به تفکیک سال، ماه و روز مشاهده کنند. در این سامانه، مبلغ دستمزد مبنای کسر حق بیمه نیز نمایش داده می شود. اگر متوجه شدید که کارفرما بیمه شما را بر اساس “حداقل حقوق” رد کرده و در صورتیکه دریافتی شما بیشتر بوه است، این موضوع نیز قابل شکایت و پیگیری حقوقی است؛ زیرا مستمری بازنشستگی شما بر اساس همین اعداد محاسبه خواهد شد.
متن شکایت از کارفرما برای رد نکردن بیمه
در تنظیم متن شکایت بایستی از عبارات حقوقی دقیق استفاده شود. نمونه یک متن ساده در ادامه آمده است:
“ریاست محترم هیئت تشخیص اداره کار؛ اینجانب…. از تاریخ …. لغایت …. در کارگاه|شرکت …. به عنوان … مشغول به کار بوده ام. متاسفانه، کارفرما در تمام|بخشی از این مدت از پرداخت حق بیمه اینجانب خودداری کرده است. لذا با استناد به ماده 148 قانون کار، تقاضای الزام کارفرما به پرداخت حق بیمه معوقه و احیای سوابق بیمه ای خود را دارم.”
عدم اجرای رای اداره کار توسط سازمان تامین اجتماعی
گاهی پس از صدور رای قطعی در اداره کار، سازمان تامین اجتماعی به دلالیلی (مانند نقص در جزئیات رای یا عدم شناسایی کد کارگاهی) از اجرای آن خودداری می کند.
راهکار: در این موارد کارگر بایستی از طریق دیوان عدالت اداری اقدام کند. دادخواست “الزام تامین اجتماعی به اجرای رای قطعی هیئت حل اختلاف اداره کار” مسیر قانونی برای وادار کردن سازمان به ثبت سوابق است.
پرسش های متداول
در این بخش از نوشتار به بررسی تعدادی از پرسش های پرتکرار و پاسخ آن ها که توسط متقاضیان مطرح شده اند می پردازیم:
آیا کارفرما می تواند بابت بیمه از کارگر سفته بگیرد؟ خیر؛ این اقدام غیرقانونی است و سفته مذکور اعتباری برای تهاتر با حق بیمه ندارد.
اگر شرکت منحل شده باشد، تکلیف بیمه چیست؟ در صورت انحلال شرکت، شکایت بایستی علیه مدیر تسویه یا اموال باقی مانده شرکت مطرح شود.
بیمه برای کارهای پاره وقت چگونه محاسبه می شود؟ کارفرما موظف است به نسبت ساعات فعالیت (حتی 2 ساعت در روز)، حق بیمه را محاسبه و رد کند.
آیا قراردادهای پیمانکاری هم بیمه دارند؟ بله، طبق ماده 38 قانون تامین اجتماعی، واگذارنده کار موظف است از پرداخت قسط آخر پیمانکار تا ارائه مفاصاحساب بیمه خودداری کند.
آیا کارفرما میتواند کارگری را بیمه نکند؟
بیمه در قانون یکی از مهمترین خدماتی است که به کارگران باید ارائه شود و اگر کارفرما از این کار خودداری کند، جرم بوده و کارگر حق شکایت دارد.
کارفرما از چه زمانی باید کارگر را بیمه کند؟
هر شخصی باید از همان روز اول در جایی مشغول به کار می شود، بیمه برایش رد شود.
سخن پایانی
شکایت بابت بیمه، فرایندی زمان بر اما به شدت ارزشمند است. باتوجه به اینکه سوابق بیمه ای مستقیماً با حقوق بازنشستگی افراد در ارتباط است، هرگونه کوتاهی در این زمینه در آینده می تواند خسارات جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد.
توصیه می شود که در صورت پیچیدگی پرونده یا عدم وجود مدارک کافی، حتماً از مشاوره یک وکیل بیمه تامین اجتماعی بهره گرفت تا با ارائه مستندات دقیق بتوان راه فرار قانونی را بر کارفرمایان متخلف بست.
در صورتی که سوالی در مورد شکایت از کارفرما دارید، می توانید با شماره های داخل سایت تماس بگیرید و با بهترین وکیل اداره کار در تهران، بهترین وکیل اداره کار در کرج یا هر شهر دیگری هستید مشاوره داشته باشید.
