فرق دیه و غرامت باید گفت که دیه یک مجازات است ولی غرامت مربوط به مجازات های تعزیری می باشد. به عبارت دیگر دیه برای جنایات غیرعمد و برخی موارد عمد می باشد ولی غرامت برای جبران خسارت به کار می رود.
بیشتر بخوانید : وکیل دیه در تهران
معنای دیه و غرامت از دید قانون
در قانون دیه شامل دو بخش است که دیه مقدر و دیگری ارش می باشد. دیه برای جرایم غیرعمدی که بر اعضا و منافع آسیب وارد شود و مواردی در جرایم عمد زمانی که اولیای دم رضایت می دهند و درخواست قصاص را لغو می کنند و در ازای آن مطالبه دیه می کنند.
اما غرامت بیشتر برای جبران خسارت به کار می رود. برای مثال هنگامی که شخصی با ماشین خود، نصادف می کند و به ماشین دیگری می کوبد، باید غرامت بدهد که این غرامت به دلیل تعمیر ماشین به کار می رود.
آیا غرامت همان دیه است؟
یکی از سوالاتی که خیلی مطرح می شود این است که آیا غرامت همان دیه است؟ خیر دیه و غرامت با یکدیگر تفاوت دارند و دیه که برخی دیگر آن را با نام خون بهاء می شناسند یک مجازات اصلی می باشد و شخص که محکومم به پرداخت دیه می شود، باید مطابق زمانی که دادگاه مشخص می کند آن را پرداخت کند، در غیر صورت مجارات دارد.
اما غرامت همانطور که در بالا گفتیم به شخص زیان دیده برای بازسازی یک شی پرداخت می شود. مثلا برای بازسازی، تعمیر یا جایگزین کردن به کار می رود. به عبارت دیگر دیه مربوط به اعضای بدن است ولی غرامت برای خسارت وارده به اجسام به کار می رود. برای مثال شما گوشی یک نفر را می شکنید غرامت در این زمینه می شود تعمیر آن گوشی و اگر قابل تعمیر نباشد، با یک گوشی دیگر جایگزین کنید که همانند همان گوشی یا برابر با قیمت آن باشد.
اما برخی حقوقدانان این باور را دارند که دیه همان غرامت است و دلیل آنها این است که در صورتی که شاکی گذشت نماید دیگر پرداخت منتفی می شود.
بررسی قانون حاکم بر غرامت و دیه
بیاید کمی در مورد مجازات ها برایتان بگوییم. براساس ماده 14 قانون مجازات اسلامی، با در ایران 4 نوع مجازات داریم که عبارتند از :
حد : مجازات هایی که زیرمجموعه حد می باشد، قابل بخشش و تخفیف نیست و قاضی پرونده نمی تواند مجازات را کم یا زیاد کند.
قصاص : جرایمی مانند قتل، اولیای دم می تواند درخواست قصاص کند. در زمینه قتل اگر سوالی دارید، می توانید به صفحه وکیل قتل مراجعه کنید.
دیه : دیه نیز یک مجازات نقدی و اصلی است که برای جرامی غیرعمدی و برخی مواقع عمدی در نظر گرفته شده است.
تعزیری : جرایم تعزیری شامل مواردی است که مجازات آن را دولت و نهادهای قضایی مشخص می کنند که غرامت، مواد مخدر، آزار جنسی و …. شامل جرایم تعزیری می شوند.
اما قانون در مورد دیه چه می گوید؟
براساس ماده 488 قانون مجازات اسلامی :
دیه مقدر، مال معینی است که در شرع مقدس به سبب جنایت غیرعمدی بر نفس، عضو یا منفعت، یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد، مقررشده است.
تفاوت های دیه با غرامت
براساس ماده 555 قانون مجازات اسلامی قسمت مربوط به دیه : اگر رفتار انجام دهنده جرم و شخصی که فوت می کند در یکی از ماه های حرام باشد و یا در نزدیکی خانه خدا ( حرم ) اتفاق افتاده باشد، چه عمدی باشد چه غیرعمدی، متهم علاوه بر پرداخت دیه کامل باید یک سوم دیگر به آن اضافه کند اما در غرامت مهم نیست خسارت وارده در چه ماهی رخ داده باشد.
فرق دیگر دیه با غرامت در حبس آن می باشد. برای مثال اگر متهم به دلیل پرداخت نکردن غرامت وارد زندان شود، به ازای هر روزی که در زندان باشد از جریمه او کم می شود. اما در صورتی که بخاطر دیه حبس شود، مدت زمانی که در زندان است در کاهش دیه تفاوتی ندارد.
در غرامت اگر شخصی که آسیب وارد کرده فوت کند، دیگر جزای نقدی او متنفی می شود ولی در مورد دیه این مورد دیه صدق نمی کند.
یکی دیگر از موضوعات مهلت پرداخت دیه است که برای عمد یک سال، شبه عمد دو سال و خطای محض سه سال می باشد. غرامت پس از قطعی شدن حکم باید پرداخت شود.
مورد دیگر که باید به آن توجه کرد این است که دیه به اولیای دم یا خود شخص آسیب دیده پرداخت می شود. مورد دیگر مستثنیات دین دین است که شامل دیه نمی شود و در صورتی که شخص ماشین، خانه یا هر چیز دیگری که دارد باید برای پرداخت دیه به دادگاه معرفی کند و یا نقدی آن را پرداخت نماید. اما در مورد غرامت مستثنیات دین در نظر گرفته می شود.
سخن پایانی
در این مطلب فرق دیه و غرامت از دید قانون و حقوقدانان را با هم بررسی کردیم. اگر در مورد محاسبه دیه و یا نحوه شکایت سوالی دارید، می توایند با شماره های داخل سایت تماس بگیرید و سوال های خود را از وکیل دیه مجموعه ما بپرسید.
