هنگامی شخصی جرمی انجام می دهد و برای آن جرم مجازات می شود، در پرونده او ذخیره می شود که به آن سابقه کیفری گفته می شود و بواسطه این سابقه از برخی خدمات اجتماعی و شغلی محروم خواهد شد.
توجه داشته باشید همه جرایم سوء پیشینه کیفری ندارند و فقط برخی از آنها می باشند که در سابقه کیفری ثبت می شوند.
جرایم کیفری شامل چیست؟
یکی از موضوعات در قانون ایران جرایم کیفری است که مستقیم به نظم و امنیت عمومی جامعه مرتبط می باشد و در هر جرمی که دارای مجازات باشد را جزوء جرایم کیفری می دانند. در قانون دو نوع جرم کیفری دارید که به موثر و غیر موثر تقسیم بندی می شود.
سابقه کیفری موثر
سابقه کیفری موثر زمانی گفته می شود که محکومیت شخص قطعی شده است و متهم از برخی خدمات محروم می شود که سرقت یکی از آنها می باشد.
سابقه کیفری غیر موثر
سابقه کیفری غیر موثر یعنی جرم رخ داده اثری روی جامعه نداشته یا بسیار اندک بوده که تخلفات رانندگی جزوء جرایم غیر موثر می باشد.
بیشتر بخوانید : وکیل کیفری در تهران
کدام جرایم منجر به ثبت سوء پیشینه می شوند؟
در حقوق کیفری همه جرایم سابقه کیفری ندارند. توجه داشته باشید جرایم عمدی زمانی که حکم قطعی شده باشد سابقه کیفری دارد که عبارتند از :
- محکوم به حد باشد.
- قصاص نفس
- مجازات او اعدام باشد.
- جرایمی که محکوم به حبس بیشتر از 2 سال باشد ( حبس تعزیری )
- قطع عضو
- کل اموال شخص مصادره شود
- از خدمات دولتی به طور کامل محروم شود.
مجازات تعزیری درجه ۱ تا ۵
قانون گذار در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، مجازات های تعزیری را بر اساس میزان شدت جرم و نوع برخورد با مجرم، به هشت درجه مختلف دسته بندی کرده است. در این طبقه بندی، درجه ۱ سنگین ترین و درجه ۸ سبک ترین نوع مجازات به حساب می آید. هدف از این درجه بندی، کمک به قاضی برای تعیین مجازاتی است که دقیقاً متناسب با شخصیت متهم و شرایط وقوع جرم باشد.
اما ارتباط این درجات با سابقه کیفری چیست؟ بر اساس ماده ۲۵ همین قانون، تنها جرایم عمدی که مجازات آن ها تعزیری درجه ۱ تا ۵ باشد، در سیستم قضایی به عنوان «سابقه کیفری مؤثر» ثبت می شوند. به زبان ساده تر، اگر شخصی مرتکب جرمی شود که مجازات آن حبس بیش از دو سال تا حبس ابد، یا جزای نقدی و مصادره اموال سنگین (مربوط به درجات یک تا پنج) باشد، این محکومیت در پیشینه او درج شده و وی را برای مدت زمان مشخصی (معمولاً بین دو تا هفت سال پس از اجرای حکم، بسته به شدت جرم) از حقوق اجتماعی و استخدامی محروم می کند. مجازات های درجه ۶ تا ۸ چنین محرومیتی به همراه ندارند و به عنوان سوءپیشینه مؤثر در گواهی ها درج نمی شوند.
چه جرایمی سوء پیشینه ندارند؟
اما جرایمی که غیرعمدی می باشد که مجازات آن پایین است جزء سابقه کیفری غیر موثر می باشد و ثبت نمی شود.
- زمانی که شخص تبرئه می شود. مثلا اثبات بی گناهی در رابطه نامشروع یا تبرئه در شرب خمر.
- تمامی جرایمی که غیر عمد است.
- جرایمی که حبس آنها 3 ماه الی 2 سال است که جزوء جرایم درجه 6 تا 8 می باشند.
- جرایمی که حکم قطعی صادر نمی شود.
ثبت سابقه کیفری چه کاربردی دارد؟
ثبت سابقه کیفری در سیستم قضایی و انتظامی کشور، کاربردهای بسیار مهمی دارد و صرفاً برای تنبیه مجرم نیست. در واقع، این سوابق هم به عنوان یک ابزار بازدارنده و هم به عنوان معیاری برای تصمیم گیری های مهم حقوقی و اجتماعی مورد استفاده قرار می گیرند. مهم ترین کاربردهای ثبت سابقه کیفری عبارتند از:
استخدام و اشتغال: یکی از اصلی ترین کاربردهای سوءپیشینه، بررسی صلاحیت افراد برای ورود به مشاغل حساس، استخدام در ادارات دولتی، ارگان های نظامی و حتی بسیاری از شرکت های خصوصی معتبر است. در این موارد، ارائه «گواهی عدم سوءپیشینه کیفری» الزامی است و داشتن سابقه مؤثر، مانع از استخدام فرد می شود.
تشدید یا تخفیف مجازات توسط قاضی: سابقه کیفری نقش پررنگی در تصمیم گیری های محاکم دادگستری دارد. اگر شخصی دارای سابقه کیفری باشد و مجدداً جرمی انجام دهد (تکرار جرم)، قاضی مکلف است مجازات سنگین تری برای او در نظر بگیرد. در مقابل، نداشتن سابقه کیفری می تواند بهانه ای قانونی برای دریافت تخفیف مجازات، تعلیق اجرای حبس یا استفاده از نهاد آزادی مشروط باشد.
محرومیت از حقوق اجتماعی و سیاسی: افرادی که دارای سابقه کیفری مؤثر هستند، به صورت موقت از حقوق مهمی مانند نامزدی در انتخابات (مجلس، ریاست جمهوری، شوراهای شهر)، عضویت در هیئت منصفه، یا تأسیس شرکت های تجاری محروم می شوند تا زمانی که مدت زمان قانونی محرومیت آن ها سپری شود.
صدور مجوزها و پروانه های کسب: برای دریافت بسیاری از مجوزهای شغلی و حرفه ای، مانند پروانه وکالت، سردفتری اسناد رسمی، مجوز تأسیس کلینیک یا داروخانه، پروانه کسب در اصناف مختلف و حتی دریافت دسته چک در برخی فرآیندهای بانکی، استعلام پاک بودن سابقه کیفری شخص یک شرط اساسی و غیرقابل چشم پوشی است.
چگونه شکایت کنیم؟
اگر جرمی رخ داده و شما شاکی هستید، برای شروع شکایت کیفری ابتدا باید با یک وکیل کیفری مشورت کنید و مطمئن شوید که مدارک شما تکمیل است.
سپس باید اقدام به تنظیم شکواییه کنید و تمامی موارد و مستندات و اتفاقاتی که افتاده رو به صورت خلاصه در شکواییه درج کنید و از طریق خدمات قضایی آن ر ثبت کنید. اگر با وکیل همکاری کنید تمامی مراحل را خود وکیل برای شما انجام می دهد.
پرونده برای انجام تحقیقات به دادسرا فرستاده می شود و بازپرس تحقیقات مقدماتی را آغاز می کند و اگر مدارک کامل باشد، برای تعیین مجازات به دادگاه کیفری می فرستد.
در صورتی که یکی از طرفین به رای اعتراض داشته باشد، تجدیدنظر می زند و باز اگر به رای صادره اعتراضی وجود داشته باشد، دیوان عالی کشور، مرجع رسیدگی به این دعاوی است که بهتر است در مورد این موضوع با وکیل دیوان عالی کشور مشاوره داشته باشید.
