مالیات بر حقوق چیست؟

مالیات بر درآمد یا مالیات بر حقوق در واقع انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت و یا بخشی از سود فعالیت های اقتصادی است که نصیب دولت می گردد.

در واقع با اجرای صحیح و عادلانه قوانین مالیاتی دولت مردم را به یک پس انداز اجباری سوق می دهد. امروزه در کلی ترین، تعریف مالیات یک نوع هزینه اجتماعی است که افراد جامعه به تناسب استفاده از این هزینه اجتماعی باید تقبل پرداخت آن را بنمایند.

یکی از نقش های اصلی مالیات بر درآمد تامین هزینه های دولت است. مالیات حقوق از عناصر مهم تشکیل دهنده مالیات بر درآمد است و از نظر حجم فعالیت اهمیت به سزایی دارد.

بیشتر بخوانید : وکیل اداره کار در تهران

از آنجا که این درآمد از حقوق کارکنان کسر می گردد منبع درآمد تقریبا مطمینی است. این امر منجر به توزیع عادلانه درآمد که از بارزترین اهداف تئوری های مالیاتی است می شود.

مالیات بر حقوق از نظر حجم، ثبات، کارایی و سهولتی که در وصول دارد و همین طور ظرافتی که در منشا و تعلق واقعی آن مورد نظر است از اهمیت بسزایی برخوردار است. وظیفه مهم اجرای صحیح قوانین مالیاتی کشور و وصول مالیاتهای مقرر به عهده وزارت امور اقتصادی و دارائی است. مالیات در ایران کلا به دو دسته ی مالیاتهای مستقیم و مالیاتهای غیر مستقیم تقسیم می شود.

اصطلاح کارمند اصلی و غیر اصلی در مالیات

در زمان استخدام کارفرما موظف است نام و مشخصات و کد ملی کارمند جدید را در سامانه اطلاعات مالیات بر درآمد، در لیست حقوق بگیران وارد نماید.

یکی از موارد مهمی که کارفرما باید مشخص کند این است که اعلام بکند که این کارمند اصلی شرکت است یا کارمند غیر اصلی.

کارمند اصلی به کسی می گویند که در جای دیگر مشغول به کار نبوده باشد و کد ملی این شخص به عنوان کارمند اصلی در لیست حقوق بگیران جای دیگری وجود نداشته باشد و اگر این کارمند به صورت پاره وقت و ساعتی یا به هر صورت دیگر علاوه بر کار اصلی خود در جای دیگری هم مشغول به کار بشود تحت عنوان کارمند غیر اصلی شناخته می شود.

بیشتر بخوانید : وکیل دیوان عدالت اداری

اگر کد ملی یک شخص در یک جا به عنوان کارمند اصلی وارد شده باشد تا خارج نشدن از آن کار و اعلام ترک کار توسط کارفرما در سامانه مالیات بر درآمد حقوق این شخص در هیچ جایه دیگر نمی تواند به عنوان کارمند اصلی در لیست حقوق کارمندان تعریف شود هدف از تفکیک کارمندان به اصلی و غیر اصلی و شناسایی آنان این است که هر کارمند فقط یک بار بتواند از مزایای معافیت ماده ۸۴ این قانون استفاده نماید.

اشخاصی که هیچوقت مالیات از حقوقشان کم نمی شود

1. درآمد حقوق کارکنان شاغل در واحدهای پژوهشی فناوری و مهندسی مستقر در پارکهای علم و فناوری
2. کارکنان شاغل در مناطق آزاد تجاری با رعایت مقررات ماده ۱۳ قانون مناطق آزاد مالیات از معاف است.
3. صد در صد حقوق و فوق العاده شغل و سایر فوق العاده ها اعم از مستمر و غیر مستمر جانبازان و آزادگان
4. حقوق پرسنل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اعم از نظامی و انتظامی مشمولان قانون استخدامی وزارت اطلاعات
5. روسا و اعضای مأموریتهای سیاسی خارجی در ایران و روسا و اعضای هیأتهای نمایندگی فوق العاده دولتهای خارجی نسبت به درآمد حقوق دریافتی از دولت خودشان به شرط معامله متقابل و همچنین روسا و اعضای هیأتهای نمایندگی سازمان ملل متحد و موسسات تخصصی آن در ایران نسبت به درآمد حقوق دریافتی از سازمان و موسسات مزبور در صورتی که تابع دولت جمهوری اسلامی ایران نباشند.
6. روسا و اعضای مأموریتهای کنسولی خارجی در ایران و همچنین کارمندان موسسات فرهنگی دولتهای خارجی نسبت درآمد حقوق دریافتی از دولت خودشان به شرط معامله متقابل.

چه درآمدی مشمول مالیات بر درآمد حقوق است؟

برای اینکه درآمدی مشمول مالیات بر درآمد حقوق شود ، باید اولا شخص دریافت کننده ی حقوق حتما شخصی حقیقی باشد ، دوما رابطه ی کارگر و کارفرمایی حاکم باشد ، یعنی یک شخص حقیقی برای بدست آوردن درآمد مجبور باشد در زمان و روزهایی مشخص به سرکار برود و در آنجا با توجه به خواسته و دستور کارفرما به انجام کار بپردازد. این درآمد هم میتواند نقدی باشد و هم غیر نقد و یا حتی به صورت یک مزیت مانند حق سکونت یا استفاده از اتومبیل در قبال انجام کار باشد ولی برای کارفرما تفاوتی ندارد که شخصی حقیقی باشد یا شخصی حقوقی.

مالیات حقوق اشخاص در ایران و خارج چگونه است؟

مالیات بر درآمد حقوق مربوط به اشخاص حقیقی می باشد که در ایران اشتغال دارند پس اشخاص حقیقی اعم از ایرانی یا خارجی بابت درآمد حقوق در ایران مشمول مالیات بر درآمد حقوق می باشند در نتیجه اشخاص حقیقی که در خارج از ایران اشتغال داشته به شرط این که منبع پرداخت حقوق از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران یا اشخاص مقیم ایران نباشد مشمول مالیات بر درآمد حقوق دولت ایران نخواهند بود.

بیشتر بخوانید : وکیل بیمه تامین اجتماعی

یک مثال از محاسبه مالیات حقوق

برای درک بهتر مالیات بر حقوق یک مثال براتان آماده کردیم که می توانید دیگر مشاغل رو براساس این مثال محاسبه کنید. فرض کنید حقوق و مزایای مشمول مالیات یک “مدیر محصول” در ماه معادل ۶۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال (۶۲ میلیون تومان) باشد و سقف معافیت مالیاتی در آن سال مبلغ ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال (۱۰ میلیون تومان) تعیین شده باشد.

برخلاف تصور اشتباه بسیاری از افراد، مالیات کل این مبلغ با بالاترین نرخ ضرب نمی شود؛ بلکه درآمد او تکه تکه شده و هر بخش در پله خود محاسبه می شود:

گام اول (معافیت):

از کل حقوق (۶۲۰ میلیون ریال)، مبلغ ۱۰۰ میلیون ریال اول کاملاً معاف است و مالیاتی ندارد.

مالیات این بخش = ۰ ریال

گام دوم (محاسبه پله اول – نرخ ۱۰٪):

از ۱۰۰ تا ۲۵۰ میلیون ریال (یعنی ۱۵۰ میلیون ریال از حقوق ایشان) در پله اول قرار می گیرد.

۱۵۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۱۰٪ = ۱۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال

گام سوم (محاسبه پله دوم – نرخ ۱۵٪):

از ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیون ریال (یعنی ۲۵۰ میلیون ریال بعدی از حقوق ایشان) در پله دوم قرار می گیرد.

۲۵۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۱۵٪ = ۳۷,۵۰۰,۰۰۰ ریال

گام چهارم (محاسبه پله سوم – نرخ ۲۵٪):

از ۵۰۰ تا ۶۶۷ میلیون ریال باید با نرخ ۲۵ درصد حساب شود. چون حقوق این فرد ۶۲۰ میلیون ریال است، تنها ۱۲۰ میلیون ریال از درآمد او در این پله قرار می گیرد (۶۲۰ منهای ۵۰۰).

۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ × ۲۵٪ = ۳۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال