نفقه در لغت به معنای خرج، گذراندن، مخارج، معاش، هزینه، انفاق می باشد که در صورت تمکین زوجه بعد از ازدواج دائم یا موقت بر عهده مرد می باشد.
نفقه از نظر فقه های اسلام
اکثر فقه های شیعه نفقه را به معناب لباس، غذا، مسکن و….. می دانند. همچنین علمای عامه و حقوقدانان اسلامی نیز نفقه را همان لوازم ضروری زندگی و احتیاجات مادی که فرد برای همسر و بستگان خود انفاق می کند، می دانند.
موجبات نفقه، در زوجیت، قرابت و ملک احصا شده است و از نظر فقهی و حقوقی، تامین مخارج و هزینه های خانواده به عهده ی مرد است و لذا هزینه ها و مخارج متعارف زن هم به عنوان بخشی از خانواده به عهده مرد است و در عین حال مرد حق سلطه زن را ندارد.
بررسی نفقه از دید قانون
براساس ماده 1106 قانون مدنی آمده است که در صورت ازدواج دائم، نفقه خانم با مرد است و ماده 1107 در مورد نفقه اینگوه می گوید که : نفقه عبارت است از مسکن ، البسه، غذاريال اثاث خانه که به طور متعارف با وضعیت زن متناسب باشد و خادم در صورت عادت زن به داشتن خادم یا احتیاج او به واسطه مرض یا نقصان اعضا.
بیشتر بخوانید : وکیل نفقه در تهران
پس طبق قانون در صورتی که مرد از دادن نفقه سر باز زند، زوجه می تواند با مطالبه نفقه از قانون، آن را از شوهر خود دریافت کند.
اما در مورد ازدواج موقت یا صیغه ماده 1113 قانون مدنی آمده که زن حق دریاقت نفقه ندارد، مگر آنکه خلاف آن در عقد شرط شود. این بدان معناست که مرد خود در دفترچه صیغه یا همان به صورت لفِظی بگوید که نفقه را به خانوم پرداخت می کند.
تکلیف مرد در پرداخت نفقه از زمان وقوع عقد نکاح، شروع می شود و برگزار شدن مراسم یا نشدن آن تاثیری در این موضو ندارد و قانون و شرعا پرداخت نفقه از لحظه اجرای خطبه عقد بر عهده مرد قرار می گیرد.
نفقه به چه کسانی تعلق می گیرد؟
همانطور که گفتیم به محض جاری شدن عقد نکاح دائم، زوجه با ید نفقه خود را از مرد بگیرد. نفقه فرزندان نیز با زوج می باشد و طبق ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده، در صورتی که مرد نفقه افرادی که واجب دریافت نفقه می باشند، پرداخت نکند، مجازات او درجه 6 و دارای حبس 6 ماه الی 2 سال می باشد.
بیشتر بخوانید : نفقه در چه صورت به زن تعلق نمی گیرد؟
نفقه زن در صورت تمکین
تمکین در قانون یعنی خانم در منزلی که شوهر مشخص می کند زندگی کند، مگر اینکه در شروط ضمن عقد آمده باشد تعیین حق مسکن با خانم است و در صورت تمکین خانم مستحق دریافت مهریه است و در صورت عدم تمکین مرد می تواند نفقه را پرداخت نکند و همچنین می تواند از دادگاه اجازه ازدواج مجدد را نیز دریافت نماید.
شرایط تعلق نفقه
برای تعلق نفقه به زن دو شرط لازم است :
عقد دائمی باشد : ماده 1106 قانون مدنی آمده که در عقد دائم نفقه زن بر عهده شوهر است.
زن از مرد تمکین نماید. از جمله وظایفی که براساس شرع و قانون بر عهده زن و مرد قرار دارد تمکین کردن می باشد.
مسکن
منوظر از مسکن، محلی است که زن در آنجا زندگی خود را با مرد بگذراند و باید متناسب با وضعیت خانم باشد. همچنین هرکاه زن به اقتضای وضعیت اجتماعی نتواند یا نخواهد در خانه ای که دیگران در آن هستند مانند مادر شوهر و خواهر شوهر زندگی کند، شوهر باید خانه مستقل برای او تهیه کند.
البسه
البسه عبارت است از آنچه شخص می پوشد. از لباس و کفش و جورای و امثال آن که برای زندگانی لازم است. البسه باید متناسب با فصل و موقعیت اجتماعی زن باشد. درجایی که عرف اقتضاء کند که زنان لباس های متعدد برای داخل منزل و مهمانی و امثال آن داشته باشند، شوهر باید آنها را برای زن خود فراهم نماید.
غذا
منظور از غذا هر چیزی است که انسان برای بقا و ادامه حیات می خورد و می آشامد، غذایی که برای زن باید تهیه شود، غذای متناسب با طبیعت مزاجی و وضعیت اجتماعی او باشد.
اثاث منزل
عبارت از وسایلی که در خانه برای زندگانی استفاده می شود. فرش، مبل، ضروف، رختخواب و دیگر وسایل که نیاز است که برای یک زندگی آورده شود. در قانون تهیه جهیزیه با مرد می باشد و طبق عرف و رسوم جهیزیه را خانم تهیه می کند که کاملا اختیاری می باشد و می تواند اینکار را انجام ندهد. در مقاله استرداد جهیزیه به صورت کامل به این موضوع پرداخته ایم.
سخن پایانی
نفقه را جزوء حقوقی است مانند مهریه که پس از جاری شدن عقد نکاح بر عهده شوهر می باشد و در صورتی که نفقه پرداخت نکند، محکوم به زندان می شود و در نهایت اگر سوالی در این زمینه دارید، می توانید با شماره های داخل سایت تماس گرفته و با وکیل نفقه یا وکیل خانواده مجموعه دادیار 24 مشاوره داشته باشید.
