آیا بیمه نکردن کارگر جرم است؟ براساس ماده 183 قانون کار، در صورتی که کارفرما، کارگر خود را بیمه نکرده باشد، جریمه نقدی آن 2 تا 10 برابر حق بیمه معوقه ( پرداخت نشده ) می باشد.
قانون کار یک ماهیتی حمایتی برای کارگران دارد و در مقابل هر کارفرما موظف است به محض شروع به کار یک کارگر، او را بیمه کرده و حق بیمه وی را به صورت ماهانه به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کند. ارسال لیست بیمه و پرداخت مجموع حق بیمه کاملا بر عهده کارفرما است و کارگر در این زمینه مسئولیتی ندارد.
ماده ۱۴۸ قانون کار، این الزام را به عنوان یک قاعده آمره (غیرقابل تغییر با توافق طرفین) تعریف کرده است. اهمیت این موضوع به حدی است که ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی نیز صراحتا بر آن تاکید دارد و برای متخلفان، ضمانت های اجرایی سنگینی در نظر گرفته است.
دلایل امتناع کارفرمایان از بیمه کردن کارگران
با وجود مجازات های قانونی، برخی کارفرمایان به دلایل زیر از بیمه کردن نیروهای خود سر باز می زنند:
- فرار از پرداخت هزینه های مربوط به حق بیمه.
- نداشتن مجوزهای قانونی لازم برای فعالیت کارگاه.
برخی کارفرمایان نیز فکر می کنند در صورتی که شخص رو بیمه نکنند، در صورتی که حق و حقوق او را پرداخت نکند، دیگر کارگر نمی تواند شکایت از کارفرما را مطرح کند.
اما این فکر کاملا اشتباه است و کارگر می تواند با پیام های رد و بدل شده یا پرینت بانکی، شکایت از کارفرما بابت بیمه را مطرح کند.
باید توجه داشت که پرداخت حق بیمه، محکم ترین سند برای اثبات رابطه کارگری و کارفرمایی است. با ثبت این سابقه، کارگر قانونا مستحق دریافت مزایای دیگری مانند سنوات، عیدی و پاداش می شود. هیچ یک از دلایل کارفرما، تخلف او را در برابر قانون موجه نمی کند.
نحوه نظارت سازمان تامین اجتماعی
سازمان تامین اجتماعی برای حفظ حقوق کارگران، مکانیزم های نظارتی مشخصی دارد:
- بررسی دوره ای ۶ ماهه برای کنترل حق بیمه های پرداختی. در صورت وجود مغایرت یا عدم پرداخت، موضوع به کارفرما ابلاغ می شود.
- ورود مستقیم برای وصول حق بیمه از طریق ماموران اجرایی، در صورتی که کارگری با مشکل مواجه شده و سوابق او بررسی شود.
- بر اساس ماده ۴۷ قانون تامین اجتماعی، بازرسان این سازمان حق دارند از کارگاه ها بازدید کرده و دفاتر صورت حساب مزد و حقوق را بررسی کنند.
اگر کارفرما یا وکیل بیمه تامین اجتماعی او مانع بازرسی شود یا دفاتر را ارائه ندهد، به جریمه نقدی محکوم می شود.
طبق ماده ۱۷۹ قانون کار، در صورت تکرار این تخلف، مجازات حبس از ۹۱ تا ۱۲۰ روز برای فرد خاطی در نظر گرفته خواهد شد. اگر کارفرما به نظر سازمان تمکین نکند، پرونده در «هیئت تشخیص مطالبات» بررسی شده و رای صادرشده، مانند اسناد رسمی لازم الاجرا خواهد بود.
راهکار قانونی برای کارگران
اگر کارفرما حق بیمه شما را پرداخت نکرد، می توانید به سامانه جامع اداره کار مراجعه کنید و با تنظیم دادخواست، شکایت خود را ثبت کنید و اگر کارگر اونجا هستید و هنوز مشغول به کار می باشید، به سازمان تامین اجتماعی محل کار خود مراجعه و درخواست بازرسی از کارگاه را بدهید. با اثبات این موضوع، کارفرما نه تنها ملزم به پرداخت اصل حق بیمه معوقه می شود، بلکه تحت تعقیب کیفری قرار گرفته و جریمه های سنگینی را نیز باید بپردازد.
نحوه محاسبه جریمه های بیمه ای
در صورت تخلف کارفرما، قانون دو نوع جریمه در نظر گرفته است:
بیمه نکردن کلی کارگر: پرداخت جریمه نقدی معادل ۲ تا ۱۰ برابر حق بیمه مربوطه (با توجه به شرایط و مراتب جرم).
تاخیر یا پرداخت ناقص حق بیمه: علاوه بر پرداخت اصل بدهی، جریمه ای مقطوع بر اساس جدول زیر اعمال می شود:
- ۳۰۰,۰۰۰ ریال معادل ۷ درصد
- از ۳۰۰,۰۰۰ تا ۱,۲۰۰,۰۰۰ ریال، ۱۲ درصد
- از ۱,۲۰۰,۰۰۰ تا ۲,۵۰۰,۰۰۰ ریال ۱۷ درصد
- از ۲,۵۰۰,۰۰۰ به بالا ، ۲۲ درصد
مقصود از الزام قانونی به پرداخت حق بیمه چیست؟
کارفرما موظف است از روز اول اشتغال، ۳۰ درصد حقوق کارگر را به عنوان حق بیمه به سازمان تامین اجتماعی بپردازد (۲۳ درصد سهم کارفرما و ۷ درصد سهم کارگر که از حقوق او کسر می شود).
آیا بیمه نکردن کارگر جرم است؟
بله. عدم بیمه کردن کارگر تخلفی قانونی است که مجازات آن جریمه ای معادل ۲ تا ۱۰ برابر حق بیمه پرداخت نشده است.
اقدام کارگر در صورت عدم پرداخت حق بیمه چیست؟
کارگر می تواند از طریق مراجع قانونی اداره کار و تامین اجتماعی طرح شکایت کند تا کارفرما علاوه بر سهم بیمه، جریمه های نقدی را نیز پرداخت کند.
آیا بیمه کارگر اجباری است؟
بله. تمامی کارگران باید بیمه تامین اجتماعی شوند و کارفرما موظف است که اسم تمامی کارکنان خود را به سازمان بدهد ولی بیمه خود کارفرما اجباری نیست.
اگر کارفرما بیمه نکرد چه کنیم؟
اگر کارفرما بیمه نکرد، می توانید خود یا وکیل برای شما شکایت ثبت کند و از طریق سامانه جامع اداره کار شکایت خود را پیگیری کنید.
چگونه از بیمه تامین اجتماعی شکایت کنیم؟
اگر اعتراض به بدهی تامین اجتماعی دارید ولی خود سازمان به شکایت شما رسیدگی نمی کند، دیوان عدالت اداری مرجع صالح برای رسیدگی به این دعاوی است که وکیل دیوان عدالت اداری می تواند شما را در این زمینه کمک کند.
سخن پایانی
در انتها متوجه شدیم جواب آیا بیمه نکردن کارگر جرم است؟ جواب آن بله است و در صورتی که کارفرما از این کار خودداری می کند، شما می توانید با مدارک خود جه شکایت اقدام کنید. با شکایت شما کارفرما جریمه می شود و سابقه ای که اداره کار برای شما محرز کرده نیز در سازمان تامین اجتماعی ثبت می شود.
